poniedziałek, 2 kwietnia 2018

Historia ukryta w malowanej skrzyni




Malowane skrzynie posażne w XVIII i XIX wieku były w posiadaniu każdej wychodzącej za mąż panny. W zależności od statusu finansowego rodziny bywały większe, mniejsze, bardziej lub mniej zdobione. Skrzynie ludowe charakteryzowały się żywymi barwami. Zdobienia, ich formy i kształty różniły się w zależności od regionu. Różne były także techniki zdobienia. Warsztaty stolarskie zajmujące się wyrobem skrzyń i kufrów znajdowały się w wielu wsiach i miasteczkach. Wyroby z nich można było zamówić bezpośrednio u rzemieślnika lub szukać ich na lokalnych targach i jarmarkach.
 Pierwszą skrzynią, która do nas trafiła była skrzynia posażna warmińska – pięknie malowana w barwne wzory kwiatowe.
 Druga jest już zupełnie inna. Przede wszystkim jest większa. Wysokość 70 cm, 64 cm szerokości i ponad 110 cm długości. To kawał mebla! W środku wyklejona była niebieską tapetą, a pod nią znajdowały się angielskie lub amerykańskie gazety z 1897 roku… 
Tapetą wyklejano skrzynie najczęściej już w zakładach stolarskich - raz, żeby ozdobić ją od środka, dwa - w celach praktycznych, aby przechowywane tam rzeczy nie haczyły o drewno.


Amerykańskie gazety przesyłał wujek właścicieli skrzyni, a potem krążyły one po wsi. Jak powiedział pan Kazimierz, żeby się młodzież języków uczyła...



Tło, czyli kolor na jaki została pomalowana cała skrzynia jest w kolorze ciemnoniebieskim, a wzory są w trzech kolorach: czerwonym, żółtym i białym. Nie widnieją na niej kwiaty. Skrzynia jest stemplowana w skomplikowany układ zdobień. Na pierwszy rzut oka widać różnice w porównaniu ze skrzyniami spotykanymi na Warmii. Ta skrzynia przybyła ze wschodu. Tylko skąd? Musieliśmy się tego dowiedzieć!


Ruszyło prawdziwe śledztwo. Prowadziłam je dwutorowo. Wyszukałam wszystkie możliwe publikacje na temat zabytkowych, malowanych skrzyń i kufrów posażnych. Wiele tego nie było… W zbiorach Centralnej Biblioteki Rolniczej w Warszawie znalazła się jedna pozycja: „Barwne kufry chłopskie z okolic Wileńszczyzny i Polesia” autorstwa Witolda Dynowskiego, wydana przez Instytut Naukowo Badawczy Europy Wschodniej, sekcję etnologiczną, w roku 1934 ( piękna staropolszczyzna! ), kilka pomniejszych publikacji naukowych dostępnych w internecie oraz „Ludowe skrzynie malowane” Romana Reinfussa z 1954 roku. Tę ostatnią pozycję udało mi się wyszperać w jednym z antykwariatów w necie. Najbardziej przydatna okazała się ta pierwsza. Nasz kufer został pokryty barwionym ultramaryną pokostem, co już określiło miejsce pochodzenia: Polesie, czyli dawne Kresy Wschodnie Rzeczpospolitej. Skrzynia jest cackowana ( barwne wzory stemplowane ), a cakowanie jest w trzech kolorach. To zawęziło obszar pochodzenia. Granicą występowania kufrów cackowanych był Nowogródek. Nasza skrzynia musiała powstać, gdzieś bliżej obecnej granicy Polski, na terenie obecnej Białorusi. Zlokalizowanie warsztatu w obliczu tak skąpych materiałów źródłowych zdawało się być niemożliwe.
Drugi tor śledztwa dotyczył miejscowości, w której skrzynia została kupiona. My nabyliśmy ją w Skarbnicy Awantaż – elbląskim antykwariacie z najróżniejrzymi starociami. Trafiła tam dwa lata temu z domu w Jelonkach, miejscowości położonej zaledwie kilka kilometrów od nas. Mało tego, z domu, który 10 lat temu oglądaliśmy, zastanawiając się nad jego kupnem! Do tej pory nie możemy sobie darować, że nie wdrapaliśmy się wówczas na strych…skrzynia tam była! Niestety kontaktu z osobą, która sprzedawała dom i sprzedała skrzynię nie było… Pojechaliśmy do Jelonek, pogadaliśmy z mieszkańcami. Powiedziano nam: jedźcie do Pasłęka, tam na poddaszu przy takiej a takiej ulicy mieszka córka pierwszych właścicieli, Irena. Może ona coś wie. Od drzwi, do drzwi, dzwonię – otwiera pani, opowiadam, że szukam pierwszych właścicieli skrzyni malowanej, o takiej – i pokazuję zdjęcie w telefonie. – O matko! Skrzynia Babuli! – zakrzyknęła pani Irena, bo to była właśnie ona i zaprosiła mnie do środka, gdzie w fotelu siedział jej tata, pan Kazimierz. Pamięć pana Kazimierza, mimo zacnego już wieku jest fenomenalna. Okazało się, że rzeczywiście skrzynia przyjechała do Jelonek z terenu obecnej Białorusi. 

Dom w Jelonkach, z którego pochodzi skrzynia:



Była to skrzynia posażna Anny Korszun z domu Piszcz, pochodzącej ze wsi Smolniki, obecny rejon kamieniecki, obwód brzeski. Pani Anna Korszun wychowywała mamę pani Ireny, Weronikę. Weronika wraz z matką na początku wojny trafiły do obozu koncentracyjnego. Małej Weronice udało się przeżyć, jej matka nie miała tyle szczęścia – zginęła w obozie. Po wyzwoleniu obozu wróciła do rodzinnej wsi, gdzie pod swoje skrzydła wzięła ją właśnie Anna Korszun. Cała rodzina do Pasłęka przyjechała z transportem repatriantów 24 marca 1947 roku. Anna Korszun wraz z mężem ( i skrzynią ) zamieszkała w Stankowie, a rodzina dorosłej już Weroniki w Jelonkach. Babula, bo tak pieszczotliwie nazywali Annę Korszun dołączyła do nich w późniejszych latach, zabierając ze sobą swój malowany kufer. Dom został sprzedany już dobrze ponad 10 lat temu, razem z większością znajdujących się w nim sprzętów, część rodziny losy rzuciły do Kanady, skąd pani Irena wróciła kilka lat temu, a skrzynia znów „ mieszka na żuławskiej wsi ” i „ opowiedziała” nam historię swoją i rodziny, w której była posiadaniu. Ale burzliwe losy rodziny repatriantów z Kresów to już zupełnie inna opowieść…



16 komentarzy:

Czesława Janeczko pisze...

Bardzo ciekawa opowieść.Czytałam z wielką ciekawością .Podziwiam upór i tyle trudu w odnalezieniu właścicieli .Takie skrzynie są piękne i dobrze ,że wróciła na nie moda bo wiele ich się jeszcze uratowało.Dziękuję za podzielenie się tą historią.Pozdrawiam świątecznie :)

aga pisze...

wygląda rewelacyjnie :D

Anonimowy pisze...

Super historia

akoni lilo pisze...

40 Funny Illustrations Proves That The World Has Changed For The Worse
https://goo.gl/mE6zfU

55 Funny Illustrations of Two Kinds Of People In The World
https://goo.gl/6GbZPy start from 20

45 Illustrations presenting the Brutal Realities of Life
https://goo.gl/dmCEkW

Funny Illustrations Of Living As a Giraffe Or a Crocodile
https://goo.gl/9sZWH3

Ignif pisze...

Na pewno wiele ciekawych historii mogłaby ta skrzynia opowiedzieć ;D Bardzo lubię takie dodatki do wnętrz, fajnie można je wkomponować i troszkę też wiadomo odrestaurować

Uwalls pisze...

Ciekawa historia! Podoba mi się ta skrzynia.

Alan Komiściuk pisze...

Świetna skrzynia! Jestem w trakcie aranżowania wnętrza swojego mieszkania i świetnie by się u mnie sprawdziła. Zamierzam połączyć styl tradycyjny z nowoczesnością. Mam nadzieję, że w automatyzacji domu pomogą mi urządzenia zakupione w w sklepie internetowym https://interblue.pl/wylaczniki-i-wlaczniki,c,62/

Izydor z Sewilli pisze...

Asiu, przyjmij najszczersze wyrazy współczucia z powodu śmierci Twojej Cioci.

Wybacz, że ta drogą, ale nie mam innej możliwości

Ideal Design pisze...

Historia mega ciekawa. Skrzynie należy postawić w jakimś honorowym miejscu :)

Mark pisze...

Świetna historia :D Fajnie mieć takie rzeczy w domu, zawsze mogą być też interesującym dodatkiem dekoracyjnym

Carpet Outlet pisze...

Dosłownie jak jakaś stara skrzynia skarbów. Fajnie odkryć takie znalezisko! :D

Dekorativa pisze...

Super się czyta tego bloga. Nie mogę się doczekać kolejnych artykułów.

Sebastian pisze...

Wspaniała skrzynia. Ręczne malowanie po prostu zachwyca. Przyznaję, że brak zdolności w tym temacie sprawia, że do przedpokoju marzy mi się ten obraz nowoczesny, ale chyba za bardzwo współczesny hmm. Wolałabym jednak obraz bardziej rerto więc może jednak antykwariat. Zobaczymy. Pozdrowienia z Podlasia

Tutaj pisze...

Ciekawy efekt końcowy - byłoby super na prezent ;) Ja niestety ze zdolnościami manualnymi jestem na bakier ;p

di jon pisze...

Welcome to dankvapesonlineshop, your online specialist for buy dank vapes, 710 kin pen, buydank woods prerolls . If you are interested in vaping then you are in the right place! Our wide range offers the right equipment for beginners as well as for advanced and professional vapers. To ensure that you have a safe and pleasant vaping experience, we rely on high-quality in our dank vapes products. Our dank vapes, 710 kin pen, moon rock carts and brass knuckles are sourced exclusively from reputed brands with high quality standards.

di jon pisze...

We are a group of unique experts who manufacture real and fake passports , IDs,driver’s licenses  and other documents proving your identity or qualification.
We have many years of experience in this field that’s why you can be absolutely sure that no matter what you order from us, you will always receive a high-quality document that meets the necessary standards and requirements.Being the unique producers of bothreal and fake documents , we can make such travel and identity Visas,ID cards , Resident Permitsdocuments as Passports,  Driver’s Licenses and Birth certificates,IELTS Certificates,Social Security Number . Besides, you can order some other documents such as Buy Real Passports Online,Buy Fake Passport Online,Buy Real ID Cards,Buy Real Driver’s License,Resident Permits Application,IELTS, TOEFL Certificates For Sale   and others.
our other companies include
Fake Money for Sale,Buy Undetectable Money Bills

Do you want to buy counterfeit money,fake notes for sale that looks real with Great Prices and Highest Quality ? Here is your chance to purchase Class A Prop and Replica Bank notes‎ . With over a billion of our products circulating around the world, we offer only original high quality COUNTERFEIT currencies and fake documents .Shipping from Ukraine and UK. you can click  here to read more